Explosievenopsporing 2014

In 2014 voerde Bom-Be  een tachtigtal projecten uit, waaronder zo'n 70 OCE-projecten. Enkele voorbeelden zijn hieronder beschreven.


Fluitende Bommen in Riemst

Voorafgaand aan de bouw van de nieuwe woonwijk 'Op de Wilder' voerde men archeologische opgravingen uit langs het Albertkanaal in Vroenhoven (Riemst). Aangezien om verdacht gebied ging, begeleidde Bom-Be de opgravingen. We vonden er o.a. oude muntstukken (uit 1706), honderden KKM-hulzen, 85 geweergranaten, 6 eiergranaten, ontstekers en, last but not least , 4 vliegtuigbommen van 50 kilogram per stuk, elk met een springlading van 25 kilogram. De bommen lagen ongeveer 1 meter diep in de grond, relatief kort bij elkaar op een terrein van zo'n 3 are. Ze waren nog intact, ook het ontstekingsmechanisme, en werden tijdens de Tweede Wereldoorlog wellicht door Stuka's, Duitse gevechtsvliegtuigen, afgeworpen. De bommen maakten bij het neerkomen een fluitend geluid, om paniek te zaaien bij de mensen op de grond. Alle munitievondsten werden aan DOVO overgedragen.

Explosievenopsporing oppervlaktedetectie / benaderen magnetometrie


Waar rook is, is … witte fosfor

Bom-Be kreeg van Elia de opdracht om explosieven op te sporen op een terrein waar een nieuwe hoogspanningspost zou worden aangelegd. Het gehele perceel was verdacht op aantreffen van niet-ontplofte geschutmunitie en klein kaliber munitie, afkomstig van de Eerste Wereldoorlog. We voerden eerst een multisonde oppervlaktedetectie uit, waarbij we een 70-tal anomalieën vonden. Bovendien bleek dat een deel van het terrein niet detecteerbaar was wegens te grote metallische vervuiling in de bodem.

In de tweede fase benaderden onze experts de gedetecteerde verdachte objecten, en gingen over tot laagsgewijs ontgraven van de niet detecteerbare zone. We vonden er een ontsteker, hulpladers met ruim 300 kogels erin, en scherven van een fosforgranaat. De witte fosfor uit deze granaat kwam door contact met de lucht tot ontbranding, met dikke witte rookpluimen tot gevolg.

Explosievenopsporing oppervlaktedetectie / benaderen magnetometrie


Project Waterfront Harderwijk(NL)

Waterfront Harderwijk is een ambitieus project dat de kustlijn langs het centrum van de stad in de komende jaren een compleet ander aanzien gaat geven: 1.400 woningen dicht bij het water, nieuwe passantenhaven en binnenhaven, een stadsstrand, een lange promenade, twee parkeergarages en vele winkel-, horeca- en vrijetijdsvoorzieningen, en dit alles door de huidige industrie te verplaatsen naar andere locaties. Nederlands zusterbedrijf Van den Herik doet al maandenlang een beroep op onze (Senior) OCE-deskundigen voor de nodige oppervlakte- en dieptedetecties, sonderingen en benaderingen. En niet voor niets: we troffen er tientallen 30 lbs vliegtuig(brand)bommen, 20 mm granaten en andere munitieartikelen aan.

Explosievenopsporing oppervlaktedetectie / dieptedetectie / benaderen magnetometrie


Vliegtuigbom in Lokeren

Op vraag van de stad Lokeren onderzocht Bom-Be een zone waar een fietspad zou worden aangelegd. Volgens een getuige was er tijdens WO II immers een vliegtuigbom neergekomen zonder te ontploffen. Eerst voerden we een oppervlaktedetectie uit, en na analyse van de meetgegevens bleek dat zich op die plaats inderdaad een object bevond, met de kenmerken van een vliegtuigbom. De Stad wilde geen risico's nemen, en contacteerde ons opnieuw om dit object te benaderen. Volledig terecht, zo bleek... Bekijk de nieuwsitems op TV OOST en op VTM, en meer foto's met uitleg op onze Facebook-pagina (inloggen niet nodig).

Explosievenopsporing oppervlaktedetectie / benaderen magnetometrie


Ondergrondse verzameling in Hombeek

Tijdens graafwerken op een grasplein in het centrum van Hombeek (Mechelen) had het gemeentepersoneel de huls van een obus aangetroffen. Het Stadsbestuur van Mechelen contacteerde daarop Bom-Be om de veiligheid van de verdere werkzaamheden te garanderen. We vonden er nog een (lege) artilleriegranaat en een dertigtal stuks klein kaliber munitie. Andere vondsten op het terrein, waar ooit nog het gemeentehuis van Hombeek heeft gestaan, wezen erop dat deze munitie ooit deel heeft uitgemaakt van iemands verzameling, ook omdat niemand weet heeft van gevechten rond het oude gemeentehuis tijdens de oorlog. Tijdens onze opsporingsactiviteiten kregen we trouwens een bezoekje van de waarnemende burgemeester en de nationale pers, maar op dat moment hadden we nog geen vondsten gedaan, zoals blijkt uit deze artikels in Het Nieuwsblad en GVA.

Explosievenopsporing oppervlaktedetectie / benaderen magnetometrie


luchtafweer

Historisch vooronderzoek in Grave (NL)

In opdracht van Aeres Milieu voerde Bom-Be een vooronderzoek uit naar oorlogsmunitie in de bodem, conform de normtekst WSCS-OCE, vlak bij de Generaal de Bonsweg in Grave (NL). Het onderzoek was nodig om inzicht te verkrijgen in de CE-belasting die tijdens de Tweede Wereldoorlog kan zijn ontstaan in het projectgebied. Daartoe inventariseerden onze historici de informatie en luchtfoto’s die beschikbaar waren in de – door het WSCS-OCE voorgeschreven – archieven. Analyse van deze bronnen wees uit dat het gebied inderdaad verdacht is op de aanwezigheid van conventionele explosieven, en op basis van dit resultaat zal Bom-Be in 2015 Aeres Milieu begeleiden bij het graven van de proefsleuven.

Explosievenopsporing – vooronderzoek


sondeerwagen

Dieptedetectie in de mergel

Het is in het verleden al vaker voorgekomen dat het personeel van de groeve van Lixhe verschillende soorten munitie heeft aangetroffen, wat natuurlijk een reëel veiligheidsrisico inhoudt. Daarom contacteerde Cimenteries CBR ons voor het uitvoeren van sonderingen met dieptedetectie tot 8 m diepte, in zones waar uitbreidingen van de groeve zijn gepland. Een prachtige streek, maar dat het geen eenvoudige klus was mag blijken uit de sonderingskop van de Geoprobe die in een harde laag van één van de meetpunten bleef steken. En daar nu nog zit. We gebruikten trouwens twee verschillende sonderingsinstallaties voor deze opdracht: een geoprobe en een sondeerwagen. Met de sondeerwagen was het immers handiger werken, om de afgelegen meetpunten te bereiken.

Explosievenopsporing dieptedetectie magnetometrie


luchtbombardement.png

Drie historische onderzoeken in het Gentse

Onze historici doken in de archieven om een historisch onderzoek uit te voeren op vraag van de Stad Gent, en twee op vraag van de TMVW (nu FARYS). Alle drie de onderzoeksgebieden – het havengebied, Gentbrugge en een strook door Melle/Merelbeke/Gent – werden tijdens WO II geteisterd door luchtbombardementen, en de havenzone werd tijdens WO I ook al getroffen. Het is fascinerend om vast te stellen hoeveel gedetailleerde informatie en luchtfoto's er over deze bombardementen te vinden zijn. O.a. door het georefereren van deze luchtfoto’s is het mogelijk om de risicozones accuraat in kaart te brengen. In alle drie de onderzoeksgebieden hebben we een aanzienlijk risico op aantreffen van vliegtuigbommen vastgesteld en in kaart gebracht

Explosievenopsporing – vooronderzoek


2 inch trench mortar

Vreemde vormen in Ieper

Soms heeft munitie bizarre vormen. Zo ook de 2 inch Trench Mortar, die we bij werken in de Ieperse Poezelstraat vonden. Het ding lijkt op een grote kermisappel. De steel werd in een mortierloop (diameter 2 inch) geplaatst, de eigenlijke explosieve lading zit in de "voetbal" vooraan, die zo'n 19 kilo weegt. Dergelijke wapens werden door de Britse troepen vanuit hun loopgraven afgevuurd, doorgaans met de bedoeling hiermee vijandelijke prikkeldraadversperringen stuk te slaan, of loopgrachten te bestoken. Zoals steeds werd dit exemplaar aan DOVO overgedragen, samen met nog andere munitiestukken die er aangetroffen werden.

Explosievenopsporing – begeleiding – magnetometrie


Multisonde oppervlaktedetectie

Multisonde voor Munnikenland

Voorafgaande aan de civieltechnische werkzaamheden ten behoeve van het project ‘Munikkenland’, dient een gedeelte van een verdacht gebied onderzocht te worden op de aanwezigheid van oorlogsmunitie. Uit een vooronderzoek was immers naar voren gekomen dat er schuttersputjes en mangaten waarneembaar zijn op de luchtfoto’s, en dat er kans is op het aantreffen van gedumpte munitie. Bom-Be detecteerde het gebied met een multisonde opstelling, tot op een diepte van 2 m. Hoewel een gedeelte van het gebied zodanig vervuild was met metalen dat een correcte data-interpretatie niet mogelijk bleek, detecteerden we toch meer dan 200 anomalieën die de karakteristieken vertonen van schuttersputjes of gedumpte munitie.

Explosievenopsporing – oppervlaktedetectie – magnetometrie


Multisonde oppervlaktedetectie

Nieuwe tracés voor aardgasleidingen in de Westhoek

Fluxys plant de aanleg van 74 km aardgasvervoersleiding tussen Alveringem en Maldegem, en ruim 6 km tussen Houthulst en Langemark-Poelkapelle. Het verleden van de Westhoek als langdurig slagveld in WO I is algemeen bekend, en ook vandaag de dag is de bodem er nog bezaaid met (toxische) munitie. Daarom wordt Bom-Be ingeschakeld in verschillende fasen van dit project. Eerst begeleidde Bom-Be de voorbereidende bodemsonderingen, uitgevoerd door SGS. Eind 2013 en begin 2014 voerde Bom-Be een computerondersteunde oppervlaktedetectie met multisonde uit van bijna 300 hectare, om het tracé al dan niet te kunnen vrijgeven.

Explosievenopsporing oppervlaktedetectie magnetometrie


Historisch onderzoek voor windmolenpark op de Noordzee

Het Nederlandse bedrijf Saricon deed een beroep op Bom-Be voor het instellen van een historisch onderzoek naar het risico op de aanwezigheid van explosieven op de Noordzeebodem, in een zone waar een windmolenpark gepland is. Tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog dropten terugkerende bommenwerpers immers vaak ongebruikte munitie boven de Noordzee vooraleer op Britse bodem te landen, er werden ook munitiedumps aangelegd, en bombardementen van schepen werden er ook uitgevoerd.

Explosievenopsporing – vooronderzoek


houwitser granaat

Zware houwitsergranaat in Beselare

Op een werf van Aquafin te Beselare begeleidden onze specialisten de graafwerken voor de aanleg van een collector. Bij het laagsgewijs ontgraven vonden we resten van verschillende inslagkraters, en verschillende stukken munitie. Meest opvallend was een 130-kilo zware Britse 9,2" howitzer-granaat, die maar liefst 2,5 meter de bodem was ingedrongen zonder te ontploffen. Ze werd vanop een tiental kilometer afstand afgevuurd op de Duitse Flandern I-Stellung.

Explosievenopsporing begeleiding magnetometrie


artillerie.png

School in explosiezone

Tijdens voorbereidende werkzaamheden voor de aanleg van riolering werden er op de terreinen van Sint Lodewijk artilleriegranaten aangetroffen waaronder één projectiel gevuld met oorlogsgas. Niet verwonderlijk, want de locatie bevindt zich in een zone waar tijdens en na de Eerste Wereldoorlog een munitieopslagplaats explodeerde, en gevaarlijke explosieven werden weggeslingerd in de wijde omgeving. Bom-Be voerde in 2012 en in 2013 al twee oppervlaktedetecties uit in opdracht van de school. In 2014 hebben we de gedetecteerde verdachte objecten op het toekomstige bouwterrein benaderd, geïdentificeerd en veiliggesteld, zodat de bouwwerken later in alle veiligheid en zonder stagnatie uitgevoerd konden worden. We vonden er drie artilleriegranaten, waarvan 2 schrapnels.

Explosievenopsporing – oppervlaktedetectie / benaderen – magnetometrie


navo.png

NAVO hoofdkwartier in Evere

In 2010 stelde Bom-Be een plan van aanpak op voor de aanleg van het nieuwe hoofdkwartier, en sindsdien werden er al een Duitse en een Engelse vliegtuigbom gevonden. De werken worden nog steeds begeleid door Bom-Be, in een laatste fase voerden we er vooral dieptedetecties uit met behulp van sonderingen en boringen.

Explosievenopsporing – dieptedetectie / begeleiding – magnetometrie


scherfwerend.jpg

Verhuur van scherfwerende dekens

De Nederlandse concullega’s van Armaex huurden bij Bom-Be scherfwerende dekens om de nabijgelegen woningen af te schermen van een OCE-werf.

Explosievenopsporing – verhuur materieel


Bombardementstraat

Dieptedetectie in de Bombardementstraat 

Royal Haskoning gaf Bom-Be opdracht de begeleiding van het zetten boorgaten op een perceel met risico op aantreffen van vliegtuigbommen gelegen aan de Bombardementstraat – de naam spreekt voor zich. De opdrachtgever bezorgde ons een lijst met 20 coördinaten. Deze punten werden uitgezet met GPS, en een explosievendeskundige onderzocht deze locaties met behulp van een passieve en/of een actieve detector. Wanneer hij de locatie niet kon vrij geven werd er in de onmiddellijke omgeving een nieuwe locatie gekozen en onderzocht. De gaten werden onmiddellijk geboord in bijzijn van de explosievendeskundige tot minimum 2 m diepte, en de peilbuizen tot minimum 3,5 m.

Explosievenopsporing – dieptedetectie – magnetometrie


station_ottignies.PNG

Veilig werken aan het station van Ottignies?

Bom-be voerde een historisch onderzoek uit naar de mogelijke aanwezigheid van oorlogsmunitie rondom het station van Ottignies, in het kader van geplande werkzaamheden. Deze vraag werd ons terecht gesteld door Aries Consultants, aangezien het station in april 1944, toen nog Duits bezet gebied, het mikpunt was van hevige bombardementen, waarbij bijna 200 RAF-bommenwerpers werden ingezet, en bijna 3000 bommen werden afgeworpen. Aangezien men weet dat gemiddeld 10 à 15 % van de vliegtuigbommen tijdens WO II niet tot ontploffing kwamen, bestond er een concreet gevaar op de werf. Aan de hand van luchtfoto interpretatie en geraadpleegde oorlogsarchieven kon Bom-Be de verdachte zones vrij duidelijk afbakenen.

Explosievenopsporing – vooronderzoek


mortiergeschut.png

Jachthaven met mortiergranaten

Voor aanvang van de civieltechnische werkzaamheden in de jachthaven van Waspik voerde Bom-Be de detectie, benadering en veiligstelling van CE uit, in opdracht van Combinatie De Hollandsche Waard-Overdiep. Na het benaderen en veiligstellen van enkele mortiergranaten konden de detecteerbare zones worden vrijgegeven.

Explosievenopsporing – oppervlaktedetectie / benaderen – magnetometrie


stuka_vliegtuigbom

Duitse vliegtuigbom in Riemst

Voor de aanleg van een woonwijk besliste de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen het archeologisch proefsleuvenonderzoek te laten begeleiden door Bom-Be. De locatie ligt immers vlakbij de brug van Vroenhoven te Riemst, waar hevig werd gevochten tussen Belgische en Duitse troepen op 10 mei 1940. Er was dus een gerede kans op aantreffen van explosieven. We detecteerden een anomalie op een meter diepte, en na benadering en identificatie bleek het een niet-ontplofte, intacte Duitse vliegtuigbom te zijn. Mogelijk werd die op 10 mei 1940 afgeworpen op de Belgische stellingen door een gevreesde Stuka-duikbommenwerper. Onze specialisten zorgden ervoor dat DOVO de bom op een veilige manier kon verwijderen.

Explosievenopsporing – oppervlaktedetectie / benaderen – magnetometrie


manuele_oppervlaktedetectie.jpg

Multisonde oppervlaktedetectie in Mechelen

In opdracht van Bopro voerde Bom-Be een oppervlaktedetectie met multisonde uit op de Ragheno site. Deze site was blijkens een historisch onderzoek verdacht op de mogelijke aanwezigheid van vliegtuigbommen, en tijdens eerdere werkzaamheden werden ook al drie 90 mm granaten aangetroffen.

Explosievenopsporing – oppervlaktedetectie – magnetometrie


Explosievenopsporing
2015
2014
2013

Archeologie
2015
2014
2013

Leidingdetectie
2015
2014
2013